Talabalik davri – bu yangi do‘stlar orttirish, lekin eski aloqalarni saqlab qolish qiyin bo‘lgan davr. “Do‘stlik ham tirik organizmdir – uni boqish kerak”, deydi psixologlar. Keling, buni qanday qilishni o‘rganamiz!
Muammolar:
— “Vaqt yo‘q” falsafasi: dars, ish va loyihalar orasida do‘stlar bilan gaplashishga vaqt qolmayapti, deb shikoyat qilishadi ko‘pchilik.
— Uzoqlashish: turli shaharlarda yoki o‘quv joylarida bo‘lish aloqalarni susaytiradi.
— Yangilar bilan tanishish qiyinligi: katta guruhlarda o‘zini erkin his qilmaslik ko‘pchilikka xos muammo.
Tavsiyalar (hayotiy misollar bilan):
— Kichik harakatlar – katta ta’sir: Abror har hafta yakshanba kuni uch do‘stiga “Qalaysan? Seni esladim” deb SMS yuboradi – bu besh daqiqa vaqt oladi, lekin aloqani tirik saqlaydi. Telegram yoki SMS orqali qisqa, mazmunli xabarlar yuborish tavsiya etiladi.
— Birga vaqt o‘tkazishni rejalashtiring: Charos va do‘stlari har oyning oxirgi payshanbasida onlayn kinokech o‘tkazishadi va bu ularning an’anasiga aylangan; do‘stlar bilan uchrashuvlarni, hatto 30 daqiqalik onlayn suhbat bo‘lsa ham, jadvalga kiritish foydali.
— Yangi do‘stlar orttirishda tabiiy bo‘ling: Go‘zal universitetda dastlab hech kimni tanimas edi, “O‘qish guruhi” tashkil qilib ikki oyda besh yaqin do‘st topdi; qiziqishlaringizga mos klublarga (sport, kitob, loyihalar) qo‘shilish tavsiya etiladi – yangi do‘st qidirayotganlar ko‘p, boshlab ko‘ring.
— Sog‘lom do‘stlikni tan oling: Umida o‘n yillik do‘stini har kuni ko‘rmasa ham, “sifatli vaqt”ni ustun qo‘ygani uchun ularning aloqasi mustahkam; ellikta tanishdan besh ishonchli do‘st afzalroq, doimo bir tomonlama bo‘lgan aloqa esa do‘stlik hisoblanmaydi.
— Nizolarni aqlli hal qiling: Aziz va do‘sti rejalashtirilgan uchrashuvni unutib bir hafta gaplashmagach, bir-biriga “Kechirasiz, ishim ko‘p edi” deb yozib kayfiyatni tiklashdi; “Sen menga qo‘ng‘iroq qilmading” o‘rniga “Qalaysan, eng muhimi sog‘-salomat bo‘lsang bo‘ldi” deb yozish tavsiya etiladi.
Xulosa: do‘stlik – bu investitsiya, kuniga o‘n daqiqa vaqt ajratish ham uzoq muddatda katta natija beradi. Yaxshi do‘st bo‘lishni o‘rganish uchun tinglash va minnatdorchilik bildirishdek psixologik ko‘nikmalar kerak; eski do‘stlarni yo‘qotmang – ular yillar o‘tib eng qimmatli boyligingizga aylanadi. Masalan, Dilshod besh yildan beri har yili 14-yanvarda barcha yaqin do‘stlariga shaxsiy xat yozib yuboradi – siz ham shunga o‘xshash kichik, ammo mazmunli narsalarni boshlashingiz mumkin!
Muallif: Sardor Otayorov, Mirzo Ulug‘bek nomidagi Samarqand davlat texnika universiteti psixologi.
